EMDR in een virtuele wereld
In de bril verschijnt een virtuele behandelkamer. De cliënt ziet een balletje dat heen en weer beweegt en hoort ritmische tikjes. Dat lijkt op EMDR. Bij deze behandeling volg je met je ogen een bewegend punt terwijl je denkt aan een moeilijke herinnering.
De VR-bril begeleidt cliënten door deze stappen. Zij kunnen zelf aangeven hoeveel spanning ze voelen en waar die spanning in hun lichaam zit. De behandelaar kijkt mee via een laptop of zit naast de cliënt in de ruimte. Zo houden cliënt en behandelaar samen de regie.
De herinnering oproepen
Soms voegt de behandelaar beelden toe die bij het trauma horen. Stel dat iemand een auto-ongeluk heeft meegemaakt. Dan kunnen kort beelden van een ongeluk verschijnen terwijl de cliënt het balletje volgt.
Zo wordt de herinnering voorzichtig opgeroepen, terwijl het brein merkt dat de situatie nu veilig is. Tegelijk volgt de cliënt het bewegende balletje. Het werkgeheugen van het brein moet daardoor meerdere dingen tegelijk verwerken. De spanning die bij de herinnering hoort, kan daardoor langzaam afnemen.
Oefenen in de supermarkt
De bril kan ook helpen bij exposure: oefenen met situaties die spanning oproepen. In de VR-bril zijn verschillende omgevingen beschikbaar. Zo kunnen cliënten bijvoorbeeld door een supermarkt lopen langs een drankenschap. Dat kan helpen bij verslavingsbehandeling. Of ze zitten in een volle trein of ervaren dat mensen naar hen kijken, bijvoorbeeld bij behandeling van sociale angst.
Anne: "Voor het brein voelt zo’n ervaring vaak bijna hetzelfde als in het echt. Daardoor kunnen cliënten stap voor stap wennen aan situaties die normaal te spannend zijn. Dat helpt vooral als oefenen in het dagelijks leven nog een stap te groot is."
Vaker oefenen
Met VR kunnen cliënten vaker oefenen dan alleen tijdens een afspraak met de behandelaar. “Normaal zie je iemand misschien één keer per week,” vertelt Anne. “Met de bril kun je meerdere keren per week oefenen, bijvoorbeeld thuis en soms ook zonder dat de behandelaar erbij is. Daardoor kunnen cliënten sneller stappen maken.”
In de bril zitten ook oefeningen voor ontspanning en ademhaling. Die helpen om na een sessie weer rustig te worden. Soms werkt oefenen thuis zelfs beter. Anne vertelt over een cliënt die de bril mee naar huis kreeg. Zij deed de sessies op haar eigen slaapkamer. Tijdens het oefenen kwam haar kat steeds bij haar zitten. “De kat gaf haar een veilig gevoel,” vertelt Anne. “Daardoor kon ze beter aan haar trauma werken dan in de behandelkamer.”
Nieuwe mogelijkheden in behandeling
Cliënten reageren vaak positief op de VR-bril. Voor behandelaren is het soms nog even wennen aan de nieuwe techniek. Ze moeten ermee leren werken en ontdekken hoe het het beste kan worden ingezet. De bril vervangt de behandelaar niet, maar kan de behandeling wel versterken.
Volgens Anne is het belangrijk om open te blijven staan voor nieuwe mogelijkheden. “Soms zijn we in de zorg voorzichtig, omdat we mensen willen beschermen. Maar daardoor laten we cliënten soms ook kansen missen die juist helpend kunnen zijn. Natuurlijk kijken we naar het tempo van de cliënt. Maar mensen met een beperking kunnen vaak veel meer dan we denken.”
Voor Anne is de pilot geslaagd als VR straks een vanzelfsprekende optie wordt in de behandelkamer: “Dat we bij elke cliënt gewoon kijken: zou dit ook helpend kunnen zijn?”
