‘Jij bent een bloem en je zal zelf moeten gaan bloeien’

Jaren geleden volgde Selma een behandeling op onze Forensische Psychiatrische Afdeling (FPA). Inmiddels is Selma alweer 9 jaar onze collega. Ze werkt er als ervaringsdeskundige, met een vast contract.

In het jaar dat Selma op de FPA verbleef, zag ze dingen die anders konden. “Mijn mede-cliënten en ik waren voorwaardelijk in vrijheid gesteld. En het was de bedoeling dat we ons tijdens ons verblijf zouden ontwikkelen. Waarom mochten we dan niet zelf een telefoon hebben, om te bellen wie we wilden? Waarom mochten we geen eten van buiten mee naar binnen nemen? Want denk maar niet dat drugs binnenkomen via een broodje dürüm. En waarom was er geen wifi - niet iedereen heeft toch de mogelijkheid voor een abonnement?” Met die vragen ging Selma naar de toenmalige directeur. Haar argumenten bleken sterk. Zo sterk dat ze niet alleen de gevraagde veranderingen doorgevoerd kreeg, maar ook gevraagd werd om ervaringsdeskundige te worden.

En nu, bijna 10 jaar later, is Selma all over the place. “Ik praat met cliënten, neem deel aan het Moreel Beraad en coach psychologen-in-opleiding, teams, huisartsen en cliënten en hun ouders; eigenlijk ben ik bijna overal inzetbaar voor. Mijn motto is steeds: zeg wat je doet en doe wat je zegt.” Soms gaat ze in haar werk bewust buiten het boekje om. “Je versterkt de omgang met cliënten als je toch even een knuffel geeft, juist wel iets persoonlijks deelt of net wat meer doet om de doelen te behalen. Dat beetje extra aandacht is wat we allemaal willen, toch?”

Dan is er nog een ongeschreven regel waar Selma het niet mee eens is. “Behandelaren en begeleiders wordt geleerd om niet te veel over zichzelf te vertellen. Maar ik vind dat dit juist wél zou moeten. Want bijna iedere cliënt heeft issues met vertrouwen; het wantrouwen ligt hoog en dan is het heel lastig om jezelf zomaar bloot te geven. Dat wordt een stuk makkelijker als de hulpverlener ook iets ‘geeft’, zoals mijn psychologe jaren geleden deed. Zij deelde wat persoonlijks met mij, waardoor ik me makkelijker durfde open te stellen naar haar; dat maakte het slagen van de behandeling haalbaar. Een aantal professionals doet dit al zeker; anderen leg ik tijdens mijn coaching uit welke winst met delen te behalen valt.”

Had ze de mogelijkheid gehad, dan was ze zelf psycholoog geworden, vertelt Selma. “Weten wat er in iemands hoofd omgaat en hoe cliënten zijn geworden wie ze zijn, vind ik heel interessant. Maar wat ik als ervaringsdeskundige doe, vind ik ook heel mooi. Het systeem beter laten werken, iets doen aan onrecht tegen cliënten, steeds hun belang vooropstellen.”

Veel cliënten vechten tegen het systeem; dat heeft Selma zelf ook lang gedaan. “Wat voor mij werkte, was de behandeling zien als een game. “Ik wilde een andere toekomst en dat zou ik zelf moeten doen. Ik moest het systeem in mijn voordeel laten werken. Dat betekende dat ik af en toe iets moest slikken, bijvoorbeeld als er een begeleider op de groep stond die ik niet zo leuk vond. En dat ik me aan regels moest houden, die soms kinderachtig waren. Want in het gewone leven kom je ook vervelende mensen tegen of regels waarvan je denkt ‘pfff’. Dat geef ik cliënten die vastlopen ook mee; verzet je minder tegen het systeem en krijg er een andere kijk op. Want, zeg ik hen dan: ‘Uiteindelijk ben jij je eigen bloem en zul je zelf moeten gaan bloeien om een beter leven te krijgen. Niemand anders zal het voor je doen; je doet het zelf en voor jezelf!'.